Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘film review’

Ito ay isa din sa mga tema ng pilikula, ang pag-igpaw mula
sa takot at paniiil upang magrehistro ng paglaban
at pagnanais na mangibabaw: pag-igpaw sa
patyarkal na kultura upang igiit ang pantay na karapatan
bilang babaeng nakapiit sa kaayusan ng pamilya at ng lipunan…
__________________________________ 

Gamit ang pamalo—sa halip na baril, ang tipikal na armas sa pulitikal na pamamaslang—winakasan ng mga bayarang maton ng rehimen ang buhay ng tatlong magkakakapatid na Mirabal. Ang pagsasarang ito ng pilikulang “In the Time of the Butterflies,” adaptasyon ng nobelang sinulat ni Julia alvarez na may katulad na pamagat, ay alam na ng lahat ng sinumang pamilyar sa kontemporaryong kasaysayan ng Latin America—isang simbolikong pagsasalarawan ng pagtrato ng patyarkal na lipunan sa mga kababaihan: mahina, hindi palaban at madaling igupo.


Ang nasabing pilikulang idinerihe ni Mariano Barroso ay mahusay na presentasyon ng buhay nina Minerva, Mate, Dede at Patria (Salma Hayek, Mia Maestro, Pilar Padilla at Lumi Cavasoz, ayon sa pagkakasunod), ang magkakapatid na Mirabal ng Dominican Republic na nagmulat, nag-organisa at nag-armas laban sa diktaduryang Trujillo sa kanilang bansa. Kilala sila sa kolektibong alyas na “butterflies” sa loob ng kanilang rebolusyonaryong kilusan. Kalakhang halaw sa tunay na buhay bagaman piksyunalisado, mahusay na naisalarawan ng pilikula ang drama ng pamilyang sinubok ng pulitikal na paniniil ng diktaturya. Ito ang diktaturya ni Rafael Trujillo (Edward James Olmos) na naghari sa kanilang bansa noong 1930-61 sa isa sa pinakamadahas at pinakamapaniil na diktadurya sa kasaysayan ng daigdig.

PAGKONTROL
Dahas at suporta ng US ang naging salalayan ng paghahari ni Trujillo sa kanilang bansa. Ang pagpapatakbo niya ng tila pribadong korporasyon sa ekonomiya ay sinuhayan niya ng madugong pagpawi sa anumang porma ng oposisyon. Tinatayang mahigit 30,000 tao ang pinatay ng diktaturya, kabilang na dito ang lahing afro, sa kanyang kampanya upang manatili sa kapangyarihan at upang paputiin ang populasyon ng kanilang bansa.

PAG-IGPAW
Isang litaw na tema ng pilikula ang habulang tila pusa at daga nina Trujillo at Minerva. Sinampal ni Minerva sa gitna ng isang pormal na pampublikong pagdiriwang ang diktador na dagliang tinugunan ng pagpiit at pagtoryur sa kanilang ama na siyang ikakamatay nito; ang patakarang panlalaki lamang ang paaralan at propesyong abogasya ay mapapangibabawan ni Minerva resulta ng panalo niya sa isang larong dice laban kay Trujillo; magagawa namang dalawin ng diktador (na ipinakitang may pagnanasang sekswal kay Minerva sa simula ng pilikula) si Minerva sa kanilang tahanan—matapos itong mabilanggo bunga ng pagkahuli sa kanya—sa binaggit na “ultimong insulto sa huli at sa kanilang pamilya.”

Mahusay na naipakita ng pilikula ang palaban at hindi pala-sukong karakter ni Minerva. Gayunpaman may mga litaw na takot siya na masundan ang pagkamatay ng kanilang ama bunga ng ginagawa niyang paglaban sa diktadurya kung kaya pipigilan niyang masama sa kanilang kilusan si Patria, ang isa sa kanyang mga kapatid. Ito ay isa din sa mga tema ng pilikula, ang pag-igpaw mula sa takot at paniiil upang magrehistro ng paglaban at pagnanais na mangibabaw: pag-igpaw sa patyarkal na kultura upang igiit ang pantay na karapatan bilang babaeng nakapiit sa kaayusan ng pamilya at ng lipunan; pag-igpaw sa takot para sa kaligtasan ng pamilya upang sama-samang lumaban sa diktadurya; pag-igpaw mula sa pagdadalamhati upang magpatuloy sa paglaban; pag-igpaw sa absolutong pasistang paggogobyerno upang magtayo ng demokratikong pamahalaan.

HAMBALOS
Binanggit sa pilikula na naging huling hambalos sa rehimen ang pagkakapaslang sa tatlo sa apat na Mirabal; si Trujillo ay papaslangin anim na buwan matapos ang pagkitil sa magkakapatid. Sa mga aklat ng kasaysayan sinasabing ang pagkawala ng interes ng US kay Trujillo ang naging dahilan kung kaya ito ay pinaslang mismo ng mga ahente ng CIA. Lubhang naging “mabigat” na umanong dalhin para sa US si Trujillo bunga ng lumulubhang krisis sa ekonomiya Dominican na may katumbas na paglalim ng diskontento ng mamamayan; gayundin ang mga aktibidad ni Trujillo sa labas ng bansa gaya ng aktwal na pag-ekport nito ng pasistang atake laban sa mga kinikilala nitong kaaway niya. May mga boses ng oposisyon at lider-rebolusyonaryo na nakabase ng labas ng Dominican Republic ang inabutan pa din ng pamamaslang; ang pangulo ng Venezuela noon, isa sa kanyang mahigpit na kritiko, ay tinangka niyang ipapatay.

INSPIRASYON
Hindi naman matatawaran ang inspirasyon na inihandog ng magkakatid na Butterflies sa kanilang mamamayan. Ang pag-ipaw nila mula sa takot at kaayusang patyarkal at aktwal na pag-aarmas upang lumahok sa paghubog ng isang malaya at demokratikong bansa ay aalingawngaw sa mga kasunod na henerasyon at hanggang sa kasalukuyan. Magiging sunod-sunod at mabilisan ang palitan ng rehimen matapos paslangin si Trujillo; magiging lubhang mapagbantay naman ang mamamayang Dominican sa kanilang bagong-tamong demokrasya. Ang November 25, ang araw ng pagkakapaslang sa magkakapatid, ang kikilalanin ng maraming bansang latino bilang International Day Against Violence Towards Women.

“You’re going to fight everyone’s fight, aren’t you?” ang kanyang ina kay Minerva.

Ang paglaban para sa kalayaan at paghahangad ng batayang dignidad bilang tao ay laban hindi lamang ng iisa, kundi ng lahat.

Advertisements

Read Full Post »

Hindi na nakakatuwang makitang itinampok ng pilikula ang komersiyalisasyon ng larong lubhang kumakapit sa kagustuhan ng mga manonood na makakita ng mararahas na salpukan ng dalawang tao—ang kanser na sumisira sa siyensya at artistikong aspeto ng isang metodikal at taktikal na labanan sa loob ng octagon (o ng ring sa larong boksing).
_________________________________________________________________ 

Isang counter left hook na ibinigay mula sa tila hindi balansiyadong tayo; magugulat ka na lamang at parang trosong tumimbuwang ang tinamaan. Tulog at nahiya nang bumangon; wala pang 20 segundo sa laban. Si Tommy Conlon (Tom Hardy), ang may-ari ng pamatay na left hook, ay nagbigay ng pahayag sa suntok na iyon sa kanyang unang laban. Nandoon siya sa Sparta tournament, isang winner-take-all na labanang MMA (Mixed Martial Arts) upang manggulpe, magpatulog at manalo ng 5 milyong dolyar.

Walang imik siyang lumabas ng octagon habang Hindi pa tapos bilangan ang kalaban at wala pang naideklarang panalo. Tahimik, misteryoso, seryoso at punong-puno ng pigil na galit, iyan ang karakter ni Tom sa pelikulang Warrior na idenirihe ni Gavin O’Connor. Siya ang nakababatang kapatid ni Brendan (Joel Edgerton), isang dating manlalarong MMA na naging guro ng physics sa isang mataas na paaralan, isang di-gaanong kahusayang wrestler/grappler. Isang perpektong underdog. Ang dalawa ang magiging sentral na drama ng Pelikula at sentral na tunggalian sa loob at labas ng octagon. Ito ang klasikong banggaan ng isang ‘striker’ na umaasa sa panggugulpi at pagpapatulog upang manalo, at ng isang ‘wrestler’ na nakasandig sa kasanayan sa labanang-nakahiga upang mapwersang mag-tap-out ang kalaban.

Mapupuri mo ang pelikulang Warrior hindi lamang sa mahusay na koryograpi ng maaaksyong labanan, kundi pati sa madamdaming pagganap ng mga pangunahing tauhan. Gayundin, mas higit pa sa bayolenteng bakbakan sa loob ng octagon, isa itong kwento ng pamilyang winasak ng alak, panggugulpi, pagkamuhi at pagkamatay. Isa itong gasgas na istorya ng pagkawasak at pagkabuo, ng paglagpak at pagbangon. Gasgas na kwentong nakamamanghang nadala ng may isang lebel ng kahusayan ng pelikula.

Ang kanilang ama, si Paddy (Nick Nolte), ay dating boksingero na nabaling sa alak. Isang walang kwentang ama na laging lasing at nanggugulpi ng mga anak at asawa. Ito ang ugat ng pagkawasak ng pamilya Conlon—lalayasan siya ng kanyang noo’y maysakit na asawa at ng kanyang dalawang anak. Subalit hindi magagawang sumama ni Brendan sa kanyang ina at kapatid sapagkat buntis ang kanyang kasintahan. Sa piling ni Tommy babawian ng buhay ang kanilang ina; ang galit ni Tommy sa kanyang kapatid ay kasingtindi na ngayon ng suklam na nadarama niya sa kanyang ama.

Pagtatagpuin muli ang tatlo ng madugo at marahas na daigdig ng MMA; bawat isa ay may kanya-kanyang motibasyon: si Tom ay sasali upang maibigay ang mapapanalunang premyo sa naiwang pamilya ng kaibigang sundalo na napatay sa isang friendly fire sa Iraq; si Brendan ay kinakailangang balikan ang daigdig na ito upang maisalba ang bahay na iniilit ng bangko; habang ang kanilang ama na siyang magsasanay kay Tom ay pilit ginagawa ang lahat upang buuin ang nawasak na pamilya—isa siyang repormadong lasenggo habang hindi naman matuwain ang mga anak sa ideya ng pagpapatawad at pangkaraniwang litanya sa pilikula ang insulto ng mga anak na tinanggap niyang lahat.

Ang tensyon ng pamilya ang bubuo sa kontradiksyon magpapainog pilikulang ito. Ang tensyong tutungo sa klaymaktikong labanan sa pagitan ng magkapatid sa kampeonato ng Sparta. Sa kabila ng mahusay na koreograpi ng mga labanan at ng mahusay na pagganap ng mga pangunahing tauhan, hindi naman naitago ng pilikula ang mga litaw na sablay nito. Lubhang maraming mga sub-plots na walang resolusyon at malabo ang pinanggalingan at papel sa pilikula: ang isyu hinggil sa droga ni Tom na hindi na muling maririnig matapos kumpiskahin ng ama ang tatlong bote ng droga, ang isyu hinggil sa naiilit na bahay na bigla na lang lumitaw, ang malabong pinanggalingan ng lakas at kakayahan ni Tom na magpatulog ng mga mahuhusay na propesyunal na kalaban at ang kanyang kwento ng kabayanihan sa Iraq. Hindi mo rin kinakailangan ng doktoral na diploma upang mahulaan ang napipintong paghaharap ng magkapatid sa kampeonato ng Sparta.

Hindi na nakakatuwang makitang itinampok ng pilikula ang komersiyalisasyon ng larong lubhang kumakapit sa kagustuhan ng mga manonood na makakita ng mararahas na salpukan ng dalawang tao—ang kanser na sumisira sa siyensya at artistikong aspeto ng isang metodikal at taktikal na labanan sa loob ng octagon (o ng ring sa larong boksing). Ang komersyalisasyon na nagsabing ‘cage’ ang ibansag sa octagon, isang malinaw na pagtutulad sa labanang-hayop dahil sa likas na karahasan ng laro. Walang kahihiyan din ang pilit na pagtatapat ng isinalarawang barumbado, marahas at hindi-sibilisadong estilo ng ‘striking’ at ng may relatibong-hinahon na kalikasan ng ‘grappling,’ ‘wrestling’ o ‘ground fighting.’ Ang banggaan ng magkaibang estilong binigyang katauhan ng karakter nila Tom at Brendan—ang dahas at hinahon. Ang pagtatapat ng dalawang magkaibang estilong nakakasukang pilit na itinulad sa lubhang-gasgas na pag-aaway ng “sibilisado at mahinahong” daigdig ng kapitalismo laban sa “marahas at atrasadong” daigdig ng komunismo. Ang labanan na dinala ng mga karakter ni Brendan at Koba (Kurt Angle), ang walang-talong manlalaro ng Rusya na ipinakilalang halimaw na uhaw sa dahas at dugo.

Ito ang mga maling steryotayping na pilit ipinakain sa mga manonood; ang steryotayping na pilit nagpapakipot sa taktikal na yaman ng labanang MMA. Ang metodikal na pagpapahina, pagpapabagsak at pagpapasuko sa kalabang may sariling apresyasyon sa eksekyusyon ng mga kilos ng iba’t-ibang klase ng martial arts ay lubhang artistiko at siyentipiko na pinababaw ng mga steryotayping sa pilikula; gayundin, walang kinalaman ang estilo sa laro sa pagiging kapitalista at komunista ng isang bansa. Bumenta na ito sa pilikulang Rocky IV kung saan nagharap sa ibabaw ng ring ang aykonikong boksingerong piksyunal na si Rocky Balboa at ang higanteng manlalaro ng USSR na si Ivan Drago, boskingerong kargado ng steoroids at may marahas na estilo sa pakikipaglaban.

Sa kabila ng mga litaw na sablay ng pilikula, mahusay pa ding nadala ang drama ng pamilya at tensyon ng mga labanan. Nakakatuwa ang eksena kung saan dumalo ang asawa ni Brendan sa kanyang laban kay Koba, ang pinadelikadong labanan sa pilikula, upang magbigay ng “I love you” bilang pagpapahayag ng buong suporta sa muling pagyakap ng asawa sa daigdig na napagkasunduan nilang talikuran. Isang makata at romantikong eksenang swak na swak na nagpagaan sa tensyonadong atmospera ng marahas na labanan.

Gayunpaman, hindi sasapat ang mga husay na nabanggit upang makadikit man lamang ang Warrior sa Rocky I ni Silvester Stallone, ang pilikulang mahusay na nagpakita sa makatotohanang daigdig ng Boksing: mula sa kwento ng kahirapan patungong pagyaman, sa kawalang mukha patungong pagiging sikat hanggang sa korapsyon, ego at komersiyalisasyong nakakulapol na sa laro. Kahit pa walang kahihiyang ginaya ng Warrior ang ending ng bawat pilikulang Rocky: is Brendan, yakap-yakap ang kapatid na tinalo niya sa laro habang palabas sa pinaglabanang lugar—tagumpay at buo sa bakgrawnd ng palakpakan at hiyawan ng mga manonood na katatapos lamang makamalas ng isang madugong labanan.

“Women weaken the legs,” Mickey Goldmill kay Rocky Balboa
“Must be tough to find a girl who could take a punch nowadays.” Tommy kay Paddy Conlon

Nakaugat pa din ang mga mararahas na labanang propesyunal na ito sa seksismo.

(December 2, 2011)

Read Full Post »